وتار‌
ڕێكەوتننامەی ئەدەنە
*حەسەن بەسڕی یاڵچن

سەرۆك كۆمار ئەردۆغان لە سەردانەكەی بۆ ڕوسیا دوو ڕۆژەڤی گرنگی هێنایە بەرباس، یەكەمیان ئەگەری زیندووكردنەوەی ڕێكەوتننامەی ئەدەنە. دووەمیان دیاریكردنی كاتێك لەلایەن ئەمریكاوە بۆ دروستكردنی ناوچەی ئارام و كشانەوەی هێزەكانی. كاتێك ئەگەر ئەم دوانە بەیەكەوە هەڵدەسەنگێنی، توركیا لە ئاییندەیەكی نزیكدا فشارەكانی زیاد دەكات و لە ماوەی یەك بۆ دوو مانگدا دەگەین بە چەند ڕاستییەكی بەدیهاتوو. 
هەر لەیەكەم ڕۆژی ڕاگەیاندنی بڕیاری كشانەوەی هێزەكان و دەرخستنی بۆچوونی دروستكردنی ناوچەی ئارام، وای لە هەموومان كرد گومانمان هەبێت. لە ئەگەری ئەوەی ئەمانە بۆ سەرقاڵكردن بێت دەترسین. حەقی خۆمانە. بە تایبەت سەردانەكەی بۆڵتن ئەوەی نیشاندا كارە بیرۆكراسییەكانی ئەمریكا توشی چ هەورازێك دەبێت. بەڵام لەلایەكی دیكەوە پێویستە كەسێكی وەك جەیمس جیفری ببینرێت كە دەیەوێت چارەسەر بێت. لە نزیكەوە چاودێری پەرسەندنەكانی ئەو هێڵە دەكەین و ناچارین فشارەكانمان بۆ سەر ئەمریكا زیادبكەین. بەڵام ئەمریكا تەنها بەهۆی ئەوەی بەڵێنی بە ئێمە داوە جموجۆڵ ناكات. ئەگەر لە چەند بوارێكی دیكەدا توانیمان فشار بكەین، هەنگاوی ئەرێنی دەنێت.     
بیهێننەوە یادتان. لەو سەردەمەی لەگەڵ ڕوسیا كاری هاوبەشمان ئەنجامدا ئەمریكا بە نزیكەیی بایەخی بە چاوەڕوانییەكانی توركیا نەدا. بەڵام كاتێك ئێمە لە گۆڕەپانی سوریا دیسانەوە گەمەكەمان دروستكردووە، ئەمریكا گەیشتە ئەو ڕەوشەی سازش بكات. واتە هەر وەك لە سەرەتاوە گوتمان هەتاوەكو توركیا لەگەڵ هەردوو لا گفتوگۆ بكات چانسی زیاد دەكات. واتە ئەگەر تاك لایەنە متمانە بە ئەمریكا بكەین هیچ چاوەڕوانییەكمان نایەتەدی. بە دواخستنی كشانەوە نیگەرانییەكانمان زیاد دەكات.   
بەهۆی ئەو ڕێك لەو كاتەدا ڕێكەوتننامەی ئەدەنە- مان هێنایە ناو بابەتەكەوە، دەكرێت كرانەوەیەكی دیكەش پێشكەش بكرێت. لەبەرئەوە سەرۆك ئەردۆغان بە گەرمی لەو بابەتە دەرٍِوانێت. بۆ ئەوەی لە باكوری سوریا بتوانین ئۆپەراسیۆنێكی دژبە تیرۆر ئەنجامبدەین ئەمە وا دەكات لە ڕوی گوتەییەوە ئێمە زاڵبین. بەڵام ڕێكەوتننامەی ئەدەنە هاوكێشەیەكی سیحراوی نییە. ئێمە نالێین مادام ڕێكەوتننامە هەیە ئەمریكا دەكشێتەوە و هەموو شتێك چارەسەر دەبێت. كاتێك پوتین دەیەوێت ئەمە بهێنێتە ناو ڕۆەژەڤەوە بیر لە بەرژەوەندییەكانی خۆیشی دەكاتەوە. نوێكردنەوەی ڕێكەوتننامەیەكی وەها ڕەوایەتی لە دەستوەردان لە دژی پەیەدە پەیدا دەكات، ڕێگە بۆ ئەنجامی دیكەش خۆش دەكات.
بەبێ گومان بۆچوونی نوێكردنەوەی ڕێكەوتننامە جارێكی دیكە ئامانجی هاتنە ناوەوەی ئەسەدە بۆ نا گۆڕەپانەكە. زیاد لەوەش ئەنجامی وەك بە تیرۆر ناساندنی چەكدارانی سوپای سوریای ئازادی لێدەكەوێتەوە. لەبەرئەوەیە بیرلەوە ناكەمەوە وەك توركیا ڕێكەوتننامەی ئەدەنە بە تاكلایەنە شیبكەمەوە. دەتوانین ڕێكەوتننامەكە لە ڕوی زارەكییەوە وا نیشانبدەین كە پێداگری بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی سەربازی دەكەین. بەڵام پێموانییە هیچ دەستپێشخەرییەك بۆ نوێكردنەوەی ڕێكەوتننامەكە بكرێت. لەبەرئەوە توركیا كارێك ناكات تاكلایەنە ڕێكەوتننامەی ئەدەنە بكاتە بواری سەرەكی. 
 
لانیكەم لە ئێستادا. پوتین ئەو بۆچوونەوەی خستووەتەوە ناو ڕەوشەكەوە دەكرێت بۆ ئەوەی بێت فشاربخاتە سەر ئەمریكا. لە ڕاستیدا ئەردۆغان وەك قۆناغ ماوەی یەك بۆ دوو مانگی دیاریكرد و گوتی "ئارامیمان بێ سنور نییە". توركیای نوێ لەماوەی نزیكەی دوو مانگدا دەیەوێت هەنگاوی كۆنكرێتی ببینێت. بەپێچەوانەوە ئۆپەراسیۆنی مەنبج دەستپێدەكات. 
1067 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌
27/01/2019

وتاری زیاتر...